عسل خام چیست

عسل خام (Raw Honey) عسلی است که مستقیماً از کندو استخراج شده و هیچ‌گونه فرآیند حرارت‌دهی بالا (پاستوریزاسیون)، فیلتراسیون شدید یا افزودنی‌های شیمیایی روی آن انجام نشده است. این عسل حاوی تمام آنزیم‌های فعال، موم، آنتی‌اکسیدان‌ها و گرده گل طبیعی است و تمام خواص درمانی خود را حفظ کرده است. بسیاری از افراد هنگام خرید عسل با این چالش مواجه می‌شوند که عسل‌های شفاف و روان سوپرمارکتی بهترند یا عسل‌های کدر و غلیظی که زنبورداران عرضه می‌کنند. در این مقاله قصد داریم از زاویه دید یک زنبوردار و بر اساس تجربه کارگاهی، بررسی کنیم که عسل خام چه نوع عسلی است، تفاوت‌های آن با عسل‌های صنعتی چیست و چرا مصرف آن برای سلامتی ارجحیت دارد. ضمنا پیشنهاد می‌کنیم جهت تهیه عسل‌های کاملاً طبیعی و اصل، حتماً سری به فروشگاه عسل راوان بزنید.

عسل خام حرارت ندیده چیست و چگونه تولید می‌شود؟

برای درک بهتر، باید با نحوه تولید عسل در دل طبیعت آشنا شویم. زنبورهای عسل شهد گل‌ها را جمع‌آوری کرده، آن را با آنزیم‌های معده خود ترکیب می‌کنند و در سلول‌های شش ضلعی شان ذخیره می‌نمایند. سپس با بال زدن، رطوبت اضافه آن را تبخیر کرده و روی سلول‌ها را با لایه‌ای از موم می‌پوشانند (اصطلاحاً پولک‌تراشی یا پولک‌گذاری). در مرحله بعد، زنبوردار شهد را با دستگاه اکستراکتور صاف می‌کند تا تکه‌های بزرگ موم جدا شوند. در فرآیند تولید عسل خام حرارت ندیده، عسل فقط از یک صافی پارچه‌ای یا توری درشت رد می‌شود تا بال زنبور یا موم‌های درشت گرفته شود؛ اما گرده گل، پروپولیس (بره موم) و آنزیم‌های حیاتی درون آن باقی می‌مانند.

خواص درمانی عسل خام برای بدن

وقتی عسل بدون فرآیند حرارت‌دهی صنعتی به دست شما می‌رسد، تمام ترکیبات بیواکتیو، آنتی‌اکسیدان‌ها، پروبیوتیک‌ها و آنزیم‌های زنده آن فعال هستند. همین مسئله، عسل خام را از یک شیرین‌کننده ساده به یک داروی طبیعی و شفا‌بخش تبدیل می‌کند. اگر قصد خرید عسل تقویتی برای خانواده، ورزشکاران یا بیماران در حال بهبود را دارید، آگاهی از این خواص درمانی چشم شما را بازتر خواهد کرد:

۱. تقویت فوق‌العاده سیستم ایمنی و مبارزه با عفونت‌ها

عسل خام حاوی مقادیر بالایی از ترکیبات فنلی و فلاوونوئیدهاست. همچنین ماده‌ای به نام «پراکسید هیدروژن طبیعی» دارد که توسط آنزیم زنبور تولید می‌شود. این ترکیب مانند یک آنتی‌بیوتیک قوی و بدون عوارض عمل کرده و با باکتری‌ها، ویروس‌ها و قارچ‌ها در بدن مبارزه می‌کند.

۲. درمان مشکلات گوارشی و بهبود زخم معده

عسل خام یک پروبیوتیک طبیعی است؛ یعنی غذای مفید برای باکتری‌های خوب روده (میکروبیوم) تامین می‌کند. علاوه بر این، مصرف مداوم و ناشتای عسل خام به دلیل خواص ترمیم کنندگی، التهاب‌های شدید معده، رفلاکس و عفونت میکروب معده (هلیکوباکتر پیلوری) را تسکین می‌دهد.

۳. درمان سرفه‌های مزمن و پاکسازی ریه

سازمان جهانی بهداشت (WHO) عسل خام را به عنوان یک درمان طبیعی و عالی برای تسکین سرفه معرفی کرده است. بافت پوششی و غلیظ عسل خام گلودرد را می‌پوشاند و ترکیبات ضدالتهابی آن، تحریکات تنفسی و سرفه‌های خشک شبانه را به‌ویژه در کودکان بالای یک سال به سرعت آرام می‌کند.

۴. بهبود سلامت قلب و تنظیم فشار خون

آنتی‌اکسیدان‌های موجود در عسل خام به گشاد شدن عروق خونی کمک کرده و جریان خون را بهبود می‌بخشند. مطالعات نشان داده مصرف عسل خام می‌تواند به کاهش سطح کلسترول بد (LDL) و تری‌گلیسرید کمک کرده و از اکسیداسیون چربی‌ها در رگ‌ها جلوگیری کند.

۵. التیام‌بخش سریع سوختگی‌ها و زخم‌های پوستی

به دلیل خاصیت اسمزی بالا و خاصیت اسیدی ملایم، عسل خام رطوبت باکتری‌ها را جذب کرده و اجازه رشد به آن‌ها نمی‌دهد. مالیدن عسل خام روی سوختگی‌های سطحی یا زخم‌ها، سرعت ترمیم بافت پوست را چند برابر کرده و از جای زخم (اسکار) جلوگیری می‌کند.

چرا کارخانه‌ها عسل را حرارت می‌دهند؟ (مضرات پاستوریزاسیون)

شاید این سوال پیش بیاید که اگر عسل خام اینقدر پرخاصیت است، چرا برندهای تجاری آن را حرارت می‌دهند؟ دلایل کارخانه‌ها کاملاً اقتصادی و تجاری است، نه در راستای سلامت مصرف‌کننده:

• جلوگیری از شکرک زدن در رف سوپرمارکت‌ها: بیشتر مردم به اشتباه تصور می‌کنند عسلی که شکرک بزند خراب شده است! کارخانه‌ها برای اینکه ظاهر شفاف عسل ماه‌ها روی قفسه حفظ شود، آن را فرآوری می‌کنند.
• بسته‌بندی سریع‌تر: عسل خام غلیظ و چسبناک است و دستگاه‌های صنعتی بسته‌بندی را کند می‌کند. حرارت دادن باعث روان شدن عسل و سرعت بالای شیشه‌کردن می‌شود.
• از بین بردن مخمرهای طبیعی: عسل خام حاوی مخمرهای طبیعی است که اگر رطوبت آن بالا باشد ممکن است تخمیر شود. حرارت بالا این مخمرها را فعال‌زدایی می‌کند.

عسل خام بهتره یا حرارت دیده؟ (مقایسه عسل خام یا عسل پاستوریزه؟)

قطعا عسل خام کاملاً برتر و سالم‌تر از عسل حرارت دیده است. دلیل این برتری در سه عامل اصلی نهفته است:

• از بین رفتن آنزیم‌ها در اثر حرارت: عسل حاوی آنزیم‌های ارزشمندی مثل دیاستاز و اینورتاز است که سیستم ایمنی را تقویت می‌کنند. حرارت بالای ۴۵ درجه این آنزیم‌ها را کاملاً نابود می‌کند. 
• از بین رفتن گرده گل: گرده گل موجود در عسل خام منبع غنی از ویتامین‌ها و آمینواسیدهاست که در فرآیند پاستوریزاسیون و فیلتراسیون شدید کارخانه‌ای حذف می‌شود. 
• تولید ماده سمی HMF: حرارت دادن بیش از حد عسل باعث افزایش ماده‌ای به نام هیدروکسی متیل فورفورال (HMF) می‌شود که کیفیت غذایی عسل را به شدت کاهش می‌دهد.

مقایسه عسل خام و عسل صنعتی (پاستوریزه) 

ویژگی	عسل خام	عسل صنعتی (پاستوریزه)
میزان حرارت	بدون حرارت (یا زیر ۴۰ درجه)	حرارت بالای ۶۰ الی ۷۰ درجه
آنزیم‌ها و ویتامین‌ها	۱۰۰٪ فعال و حفظ شده	بیشتر آن‌ها نابود شده‌اند
وجود گرده گل و بره موم	دارد	طی فیلتراسیون حذف شده
وضعیت شکرک زدن	به مرور زمان حتماً رس می‌بندد	به دلیل حرارت هرگز شکرک نمی‌زند
شفافیت	کدر و نیمه‌شفاف	کاملاً شفاف و روان

ویژگی‌های ظاهری عسل خام (رس بستن و رنگ طبیعی عسل)

یکی از باورهای اشتباه عمومی این است که عسل مرغوب باید مثل کریستال شفاف و روان باشد! در حالی که عسل خام ویژگی‌های ظاهری متفاوتی دارد:

• رس بستن یا شکرک زدن: عسل خام به دلیل دارا بودن آنزیم‌ها و گرده گل، پس از مدتی (بسته به نوع گل از چند هفته تا چند ماه) جامد و کریستالی می‌شود. برای درک بهتر این فرآیند طبیعی، توصیه می‌کنیم مقاله علت شکرک زدن عسل را در وبلاگ ما بخوانید تا متوجه شوید چرا رس بستن نشانه اصل بودن عسل است.
• بافت کدر و غلیظ: عسل خام به دلیل وجود ذرات میکروسکوپی موم و گرده، کمی مات و کدر به نظر می‌رسد.
• تنوع در رنگ: رنگ عسل طبیعی خام از زرد لیمویی روشن (مثل عسل آویشن و ک Were) تا قهوه‌ای تیره (مثل عسل کنار و عسل شويد) متغیر است و به نوع گلی که زنبور از آن تغذیه کرده بستگی دارد.

زمان‌بندی رس بستن انواع عسل خام بر اساس منبع گل

همه عسل‌های خام با یک سرعت شکرک نمی‌زنند! میزان گلوکز موجود در شهد گل تعیین‌کننده سرعت رس بستن عسل خام است:

• عسل‌های زودرس (بین ۱ هفته تا ۲ ماه): عسل کلزا، عسل آفتابگردان، عسل شبدر.
• عسل‌های متوسط رس (بین ۳ تا ۸ ماه): عسل آویشن، عسل گون، عسل مرکبات.
• عسل‌های دیررس (بیش از ۱ سال): عسل کنار (سدر)، عسل اقاقیا.

روش‌های خانگی برای تشخیص عسل خام از عسل پاستوریزه

اگرچه تشخیص ۱۰۰٪ قطعی عسل خام فقط در آزمایشگاه‌های تخصصی کنترل کیفیت مواد غذایی امکان‌پذیر است، اما با این ۳ تست خانگی و تجربه‌محور می‌توانید تا حد زیادی از خام بودن عسل مطمئن شوید:

1. تست آب سرد: یک قاشق عسل را درون یک لیوان آب سرد بریزید. عسل خام به دلیل بافت انسجام‌یافته و عدم حرارت‌دیدگی، به صورت یک لخته غلیظ در ته لیوان باقی می‌ماند و دیر حل می‌شود؛ اما عسل پاستوریزه سریع‌تر در آب پخش می‌شود. 
2. تست حباب هوا: اگر شیشه عسل خام را سر و ته کنید، حباب‌های بزرگ هوا بسیار به آرامی و با کندی به سمت بالا حرکت می‌کنند. 
3. مزه و عطر پایدار: عسل خام طعم گل‌های منشأ خود را تحویل زبان می‌دهد و پس از بلعیدن، سوزش ملایم طبیعی در انتهای گلو ایجاد می‌کند که ناشی از آنزیم‌های فعال زنبور است.

جمع بندی

در نهایت، پاسخ به این سوال که عسل خام بهتره یا حرارت دیده کاملاً مشخص است. عسل خام یک ماده غذایی زنده، شفابخش و سرشار از انرژی است، در حالی که عسل‌های شدیداً حرارت‌دیده سوپرمارکتی چیزی بیشتر از یک شیرین‌کننده ساده نیستند. برای بهره‌مندی از خواص واقعی این طلای مایع، پیشنهاد ما همیشه ثبت سفارش از زنبورداران متعهد و فروشگاه‌های معتبر است. برای خرید عسل کاملاً طبیعی، خام و آزمایش شده، می‌توانید با خیالی آسوده به فروشگاه عسل راوان مراجعه کرده و عسل اصل را مستقیماً درب منزل تحویل بگیرید.